Zaklad Genetyki MedycznejbiochemiaPoradnia GenetycznaStudenci - materialy dydaktyczneKontakt, dojazd i mapkaEnglish version
  Zakład Genetyki Klinicznej  
 


W chwili obecnej posiadamy siedem podstawowych obszarów działalności naukowej.

Przesiewowe badania nad etiopatogenezą upośledzenia rozwoju umysłowego.
Opóźnienie rozwoju umysłowego jest najczęstszą formą niepełnosprawności u dzieci. Jej etiopatologia jest zróznicowana. Wykazano, że istotnym czynnikiem etiologicznym upośledzenia rozwoju umysłowego są choroby uwarunkowane genetycznie. Spośród nich ponad 70% stanowią aberracje chromosomowe. Uważa się, że idiopatyczne opóźnienie rozwoju umysłowego w większości może być także uwarunkowane genetycznie przez subtelne mikrodelecje lub mikroduplikacje chromosomowe. Rutynowo stosowana analiza chromosomów metodą GTG jest jedną z takich metod i pozwala na rozpoznanie aberracji chromosomowej z rozdzielczością 1 prążka chromosomowego. Poza czułością tej metody pozostają jednak mikroduplikacje i mikrodelecje, zwłaszcza te dotyczące regionów telomerowych. Porównawcza genomowa hybrydyzacja mCGH (micro array CGH) umożliwiając analizę DNA jest molekularną metodą przesiewową, która pozwala na detekcję niezrównoważenia chromosomowego w pojedynczym badaniu, z czułością na poziomie genu lub lokus chromosomowego. Z tego powodu technika mCGH może być wykorzystana do detekcji niezrównoważenia chromosomowego u pacjentów z pozornie zrównoważonym kariotypem. Kolejnym celem naukowym jest ocena częstości występowania rearanżacji subchromosomowych u osób z rozpoznanym upośledzeniem rozwoju umysłowego oraz cytogenetyczno-molekularna (m-CGH) charakterystyka zidentyfikowanych rearanżacji i poszukiwanie regionów chromosomowych/genów odpowiedzialnych za upośledzenie rozwoju umysłowego.

Badania nad etiopatogenezą raka pęcherza moczowego.
Rak pęcherza moczowego jest w Polsce i europie Środkowej piątą co do częstości przyczyną zgonów na nowotwory złośliwe mężczyzn. Podstawowym problemem w wykrywaniu i leczeniu powierzchownego raka pęcherza moczowego jest identyfikacja tych przypadków, w których istnieje wysokie ryzyko nawrotów lub progresji choroby w kierunku zmian inwazyjnych. Na podstawie wyników rutynowych badań histopatologicznych umożliwiających ocenę zaawansowania nowotworu ("stage" i "grade") nie można tego jednoznacznie przewidzieć. Dlatego istotne jest zbadanie różnic w zakresie tzw. "potencjału biologicznego" komórek guzów zaklasyfikowanych do tego samego stadium zaawansowania klinicznego i złośliwości histopatologicznej. Doniesienia zagraniczne sugerują, że oprócz mutacji genu P53 istotną rolę w etiopatogenezie raka pęcherza moczowego odgrywają również mutacje innych genów supresorowych. Istotne wydają się także inne czynniki epigenetyczne, tj.: metylacja wybranych genów supresorowych. Dlatego celem naukowym jest analiza mutacji i polimorfizmów oraz statusu metyzacji wybranych genów oraz ustalenie korelacji między obecnością w/w zmian a przebiegiem choroby. Rak pęcherza moczowego jest nowotworem tytoniozależnym, u mężczyzn występuje czterokrotnie częściej niż u kobiet. Wyższe ryzyko zachorowania maja osoby zatrudnieni w przemyśle gumowym, skórzanym, chemicznym jak również fryzjerzy, mechanicy, malarze, pracownicy przemysłu tekstylnego i drukarze.Województwo łódzkie jest nadal regionem przodującym w Polsce jeśli chodzi o zachorowalnośc i śmiertelność z powodu tej choroby. Badania mają na celu umożliwienie wczesnego wykrycia raka pęcherza moczowego przy użyciu specyficznych technik molekularnych, udzielenie informacji prognostycznych w oparciu o analizę związku między danymi klinicznymi a wynikami badań molekularnych oraz ułatwienie wyboru odpowiedniego leczenia.

Określanie predyspozycji genetycznych do choroby nowotworowej.
Transformacja nowotworowa polega na kumulacji szeregu uszkodzeń w materiale genetycznym komórek, co prowadzi do upośledzenia prawidłowych mechanizmów kontrolujących ich wzrost lub kierujących na drogę apopotozy. Rozwój ludzkich nowotworów warunkowany jest ścisłym współdziałaniem dziedziczonych czynników genetycznych, czynników epigenetycznych i wpływów środowiskowych. Niedawne badania sugerują istnienie "genów nowotworowych" których produkty białkowe wchodzą w skład różnych szlaków, kontrolujących równolegle wiele podstawowych procesów życiowych na poziomie komórkowym. Wśród genów, których mutacje mogą zwiększać ryzyko zachorowania na nowotwór, znajdują się m. in. CHEK2 i CYP1B1. Znana jest wielonarządowa predyspozycja tych genów do zachorowania na nowotwory. Celem naukowym w tym obszarze jest badanie mutacji wymienionych genów w komórkach raka pęcherza moczowego. Badania przeprowadzone będą w pierwszej kolejności na DNA wyizolowanym z guzów i komórek osadu moczu pacjentów u których klinicznie rozpoznano raka urotelialnego (pTa, pT1 - pT4). W przypadku wykrycia mutacji, celowanemu badaniu pod kątem oznaczonej mutacji, poddane zostanie DNA wyizolowane z krwi pacjenta. Na podstawie zaprezentowanego algorytmu postępowania zostanie podjęta próba poszukiwania predyspozycji genetycznych do zachorowania na raka pęcherza moczowego. W przyszłości planuje rozszerzyć ten obszar naukowy na inne choroby nowotworowe.

Badania nad etiopatogenezą męskiej niepłodności i powtarzających się niepowodzeń rozrodu.
Niepłodność w linii męskiej stanowi 70% wszystkich diagnozowanych w USA przypadków niepłodności. Istnieją hipotezy sugerujące, że w wyniku upośledzenie procesu spermatogenezy zwiększa się częstość błędów w trakcie ojcowskiej mejozy, których skutkiem jest większa częstość aneuploidii chromosomowych oraz utrata regulacji nad procesem imprintingu genomowego w plemnikach. Technika ICSI (IntraCytoplasmic Sperm Injection) umożliwia rozród w przypadkach męskiej niepłodności. Pary zakwalifikowane do ICSI są obarczone wyższym niż populacyjne ryzykiem urodzenia dziecka z chorobą uwarunkowaną przez aberrację chromosomową lub molekularne niezrównoważenie genomu. Naukowym aspektem w tym obszarze jest określenie ryzyka genetycznego i selekcji czynników genetycznych powodujących powstanie chorób dziedzicznych w trakcie ojcowskiej mejozy. Celowi temu będzie służyło poszukiwanie markerów cytogenetycznych i molekularnych warunkujących powstanie choroby dziedzicznej lub markerów molekularnych modelujących jej fenotyp, nawet a może zwłaszcza wtedy, gdy nieprawidłowości powstają "de novo" - na poziomie gonady - w komórkach germinalnych.

Charakterystyka cytogenetyczna i molekularna chromosomu Y w przypadkach niepłodności w linii męskiej oraz zaburzeń różnicowania płci.
Aberracjom strukturalnym chromosomu Y może towarzyszyć różnorodna ekspresja kliniczna zaburzeń różnicowania się płci od prawidłowego fenotypu żeńskiego, fenotypu zespołu Turner'a, hermafrodyztyzmu do fenotypu męskiego z upośledzeniem procesu spermatogenezy. Uważa się, że za proces różnicowania gonady pierwotnej w kierunku męskim odpowiedzialny jest gen SRY. Jednakże różnorodność ekspresji klinicznej spowodowana jest przez różne punkty złamań chromosomowych w nieprawidłowym chromosomie Y. Biorąc pod uwagę liczbę opisanych rearanżacji chromosomu Y, relacje genotypowo/fenotypowe nie są wystarczająco jednoznacznymi aby umożliwić wiarygodną poradę i prognozę. Z tego powodu istotna jest korelacja pomiędzy rearanżacją cytogenetyczna, cytogenetyczno-molekularną i molekularną chromosomu Y a obserwowanym fenotypem pacjenta. Celem pracy będzie ocena wpływu danej rearanżacji chromosomu Y na modelowanie fenotypu pacjentów z zaburzeniami różnicowania płci. Głównym celem naukowym projektu będzie określenie wpływu niezrównoważenia chromosomu Y na fenotyp pacjenta. Na podstawie uzyskanych wyników badań podejmiemy próbę określenia, które regiony chromosomu Y mają największy udział w ekspresji klinicznej.

Poszukiwanie indywidualnych metod stymulowania do rozwoju i rehabilitowania dzieci z aneuploidią chromosomową.
Obszar szósty jest powiązany ściśle z obszarem 1. Określenie, które regiony chromosomowe, a może geny mogą być odpowiedzialne za rozwój upośledzenia rozwoju umysłowego może w znacznym stopniu ułatwić diagnostykę różnicową upośledzeń rozwoju umysłowego. Może także wpłynąć na skuteczniejszą realizację klinicznych celów poradnictwa genetycznego. Już dzisiaj stosuje się metody rehabilitacji psychoruchowej zależnie od uwarukowań genetycznych i rokowań choroby. Tak jest w przypadkach znanych zespołów genetycznych. Prowadzone w ramach wnioskowanego projektu badania pozwolą także na określenie toru dziedziczenia wykrytej rearanżacji oraz częstości jej występowania w populacji. Dzięki temu możliwa będzie skuteczniejsza diagnostyka i profilaktyka upośledzenia rozwoju umysłowego, np.: poprzez zmianę planów prokreacyjnych partnerów i ewentualną adopcję w przypadkach, w których ryzyko pojawienia się choroby w kolejnej ciąży będzie wysokie.

Wpływ czynników endo- i egzogennych na niepowodzenie rozrodu rodzin podwyższonego ryzyka w aglomeracji łódzkiej.
Prezentowany obszar działalności naukowej jest realizowany od roku 2000 w ramach działalności statutowej naszej placówki. Zadania przeznaczone na rok 2007 obejmują: (1) Badania nad kondensacją chromatyny w główkach plemnikowych na podstawie mikroskopowej oceny stopnia kondensacji DNA. Ocena liczby i częstości pęknięć DNA w główkach plemnikowych. (2) Określenie znaczenia klinicznego prowadzonych badań. Określenie roli kondensacji chromatyny w etiopatogenezie niepłodności męskiej, niepowodzeń rozrodu oraz chorób uwarunkowanych genetycznie u potomstwa niepłodnych par zakwalifikowanych do technik wspomaganego rozrodu. Wdrożenie badań do praktyki poradni genetyki podobnych przypadków. (3) Określenie roli kondensacji chromatyny w etiopatogenezie niepłodności męskiej, niepowodzeń rozrodu oraz chorób uwarunkowanych genetycznie u potomstwa niepłodnych par zakwalifikowanych do technik wspomaganego rozrodu. Wdrożenie badań nad kondensacją chromatyny do rutynowej diagnostyki w przypadkach niepłodności.

 

 
Uniwersytet Medyczny w Lodzi